Zuidwolde, rolpaal

  • Bouwjaar: 1880
  • Huidige bestemming: Monument
  • Oorspronkelijke functie: Rolpaal
  • Publiek toegankelijk: Ja
  • Adres: Boterdiep Westzijde Zuidwolde

Tot in het begin van de 20e eeuw werden schepen bij windstilte voort getrokken door een paard of door menskracht, het zg. ”jagen”. Hiervoor waren smalle paden aangebracht langs de vaarten en kanalen, de zogenaamde ”jaagpaden”.  Om een scherpe bocht in een vaarweg te kunnen nemen, werd gebruik gemaakt van een ”rolpaal”,  een houten (later ijzeren) paal, die in de oever werd geplaatst aan de binnenzijde van de bocht in het vaarwater. Aan de paal was een houten (later ijzeren) ronde rol bevestigd, die in twee scharnieren kon draaien. De scheepsjager hield het touw waarmee het schip werd voortgetrokken aan de zijde van de rol, die het scheepstouw geleidde. Hierdoor bleef het schip uit de kant. Zonder de rolpaal zou het schip naar de kant worden getrokken.  Na afloop van het zeiltijdperk verloor de rolpaal zijn functie. Er zijn er nog een dertigtal overgebleven in Nederland, waarvan het grootste aantal te vinden is in de provincie Groningen. Aan het Boterdiep ten noorden van Zuidwolde staan zelfs twee rolpalen naast elkaar. De hier afgebeelde rolpaal staat in het centrum van Zuidwolde aan het Boterdiep, ter hoogte van de NH kerk. Deze rolpaal is bijzonder omdat deze is voorzien van een dubbele (ijzeren) rol.