Havelte, sluis en gemaal

  • Bouwjaar: 1925
  • Architect: Onbekend
  • Huidige bestemming: Pompgemaal
  • Oorspronkelijke functie: Pompgemaal
  • Publiek toegankelijk: Ja
  • Adres: Oosterweidenweg 5-6 Havelte

In de 17e eeuw werd in Drenthe op initiatief van kapitaalkrachtige ondernemers uit het westen begonnen met de ontginning van het Drentse veengebied. Voor de afvoer van de turf en de afwatering van het gebied werd tussen 1750 en 1780 een nieuw kanaal gegraven tussen Meppel en Assen: de Drentse Hoofdvaart. Het kanaal met een lengte van 44 kilometer volgde voor een deel de loop van enkele bestaande waterlopen. Tussen Meppel en Assen was er sprake van een behoorlijk verval. Om dit op te lossen werd in 1870 een zestal sluizen gebouwd met sluiswachterswoningen.  De Haveltersluis is een van deze sluizen. Het sluiswachtershuis werd in 1893 gebouwd volgens een standaardontwerp. Door de toename van het scheepvaartverkeer aan het begin van de 20e eeuw ontstonden problemen met het op peil houden van de waterstand bij de sluis. Dit werd opgelost door de bouw van een elektrisch gemaal naast de sluis in 1925. Het gemaal pompt het door het schutten van schepen verloren gegane kanaalwater weer terug in de sluis. Het pompgemaal is opgetrokken in baksteen, met  een schilddak en een jaartalsteen in de zijgevel. In 1950 werd een tweede pompgebouw bijgebouwd om de maalcapaciteit te vergroten.