Oude Pekela , strokartonfabriek Free & Co.

  • Bouwjaar: 1923
  • Architect: Onbekend
  • Huidige bestemming: Vezelfabrikant Hempflax en gedeeltelijk leegstaand
  • Oorspronkelijke functie: Strokartonfabriek
  • Publiek toegankelijk: Nee
  • Adres: Henderik Westerstraat 20-22 9665 AL, Oude Pekela

In 1923 startte op initiatief van Dhr. Elso Free de bouw van strokartonfabriek Free & Co. In augustus 1924 werd de fabriek  geopend. Vanaf de inwerkingtreding tot de sluiting in 1979 wisselen periodes van slapte/ stilstaan en groei elkaar af. In 1930 ging bij een hevige brand in de strovoorraad ongeveer 4 miljoen kilo stro verloren. In 1932 legde Dhr. Free het directeurschap van “Free & Co” neer en werd opgevolgd door Dhr. H. Groeneveld, zoon van één van de oprichters van de fabriek, de bankier G.J. Groeneveld uit Winschoten. Deze liet in zijn eerste jaar een stroloods bouwen van 100 bij 34 meter.

In 1934 werd de fabriek aan de eisen van de tijd aangepast en tevens de eerste geheel elektrisch aangedreven kartonmachine in bedrijf genomen. Destijds was deze machine de eerste en enige strokartonmachine in Europa, die zo modern werd aangedreven. In 1974 fuseerde “Free & Co” met KNP N.V. te Maastricht, die alle aandelen overnam. Op 15 december 1980 eindigde de fabricage van strokarton in Oude Pekela, toen het laatste baaltje stro in de hakselmachine ging. In 1986 werd de opslagloods grotendeels door brand verwoest. In oktober 1989 vond de officiële oprichting plaats van de “Stichting Stoommachine v/h Free”.

Deze Stichting kreeg de exploitatie en het beheer over de uit 1929 daterende Stork-stoommachine  in het gebouwencomplex. Op initiatief van en in samenwerking met de Stichting is de gemeente Pekela in 2011 bezig met herbestemming van de voormalige strokartonfabriek . SIEN-N is door de gemeente gevraagd mee te denken over de verdere ontwikkeling van het project en heeft daarop positief gereageerd.

Het leegstaande gedeelte van de fabriek is recentelijk in gebruik genomen door de stichting „Siep & Co”. Deze stichting beijvert zich voor redding van het nog aanwezige industriële erfgoed in de gemeente Pekela, en voor het inzetten van hieraan gelieerde activiteiten (restauratie, herbouw,  functieherstel) als leer- en kennistraject voor vrijwilligers.